Fotoğrafın Büyüsü

Güvene güve düşerse geriye n(e) kalır!

2011-03-02T01:26:00.000+02:00

...

ANA MENDIETA

2011-01-13T17:01:00.000+02:00

1948’ de Küba’ da doğan Mendieta ailesiyle birlikte ABD’ ye göç etti.

Kampüste bir kız öğrencinin tecavüz edildikten sonra öldürülmesi pek tepki getirmeyince olaya dikkat çekmek amacıyla ilk ciddi performansını öğrenci olduğu Iowa Üniversitesi’nde gerçekleştirdi. Belli gün ve saatte üniversitedekileri yurt odasına çağırdı. Sanatçının odasına gidenler kendisini tecavüz ve cinayet mağdurunun bulunduğu gibi elleri bağlı ve kanlar içinde buldular.

Yaşamı boyunca kendi vücudunu sanatının malzemesi olarak kullandı. Fotoğraf anlamında yaptığı en çarpıcı çalışma ise “Siluet” adlı dizidir. Ruhani ve fiziksel olarak doğa ile ilişkisini konu edindiği bu seri çalışmada amacı doğa ile her anlamda bütünleşmekti. Kumun, çamurun, gökyüzünün, bitkilerin, suyun vs. içine kendi vücudunun izlerini bıraktı ve bunları fotoğrafladı. Doğaya bıraktığı vücudunun konturları geçici ve imzasızdı.

8 Eylül 1985’ de New York’ ta, evin penceresinden düşerek öldü. Ana’ yı, kocası minimalist heykeltıraş Carl Andre’ nin öldürdüğü yönünde tanıklık edenler oldu ancak Andre bir süre gözaltında kalıp, yargılandıktan sonra delil yetersizliğinden beraat etti.

FOTOĞRAF PEŞİNDE BİR ÖMÜR

2011-01-11T18:53:00.000+02:00

Türkiye’de fotomuhabirlik geleneğinin en önemli ustalarından Erdoğan Köseoğlu’nun “Fotoğraf Peşinde Bir Ömür” sergisi 14 Ocak’ta Caddebostan Kültür Merkezi’nde (CKM) açılıyor.

Türkiye tarihinin son 30 yılına objektifiyle tanıklık eden ancak son iki yıldır geçirdiği bir rahatsızlık sonucu bitkisel hayatta olan fotomuhabiri Erdoğan Köseoğlu için bir süre önce arkadaşları “Fotoğraf Peşinde Bir Ömür” adıyla bir fotoğraf albümü oluşturdu.

USTAYA SAYGI DURUŞU
Arkadaşlarının “ustaya saygı duruşu” olarak nitelendirdiği kitabın ardından şimdi de Kadıköy Belediyesi ve gazeteci Ramazan Öztürk’ün katkılarıyla Erdoğan Köseoğlu’nun fotoğraflarıyla bir sergi hazırlandı.
1970'ten günümüze toplumsal, siyasal, sosyal olaylardan seçilen 60 dolayındaki fotoğraftan oluşan sergi 14 Ocak günü saat 19.00'da düzenlenecek kokteylle CKM Performans Katı'nda açılacak ve 31 Ocak'a kadar görülebilecek.

SESSİZ ÇIĞLIK

2011-01-03T10:53:00.000+02:00

CUMARTESİ ANNELERİ-300.HAFTA

Hasan Ocak!

21 Mart 1995’de gözaltına alındı ve 55 gün sonra işkenceyle öldürülmüş olarak Kimsesizler Mezarlığı’nda bulundu cansız bedeni. Cumartesi Anneleri’ni Galatasaray Meydanı’nda toplayan bu olay oldu.

27 Mayıs 1995’ de otuz kişi olarak oturma eylemine başlayan, yakınları gözaltında kaybedilmiş, öldürülmüş annelerin sayısı her hafta artmaya başladı. Sayı arttıkça sesler de yükseldi ve resmi kulaklar rahatsız olmaya başladı. İlk olarak Hasan Ocak’ın anne ve babası yerlerde sürüklenerek gözaltına alındılar. Ancak baskılar onları yıldırmadı. Yine, yeniden her cumartesi saat 12’de toplanmaya devam ettiler. 8 Haziran 1996’ da “Habitat II” toplantısına denk gelen cumartesi günü bütün dünyanın gözü önünde 600 kişi gözaltına alındı. Gerginlik haftalar boyu sürdü. Gözaltılar, dayaklar, biber gazları, mahkemeler yıldırmadı onları. Ülkedeki bu ilk sivil itaatsizlik örneği üniversitelerde inceleme, araştırma konusu oldu.

15 Ağustos 1998’de İstiklal Caddesi tamamen kuşatıldı ve anneler daha Galatasaray Meydanı’na ulaşamadan dövülerek gözaltına alındı. 30 hafta sonra eylem sona erdiğinde takvimler 13 Mart 1999’u gösteriyordu. Bir süre sonra Ergenekon Davası ile birlikte yeniden toplanmaya başladılar. Sayıları daha da artmıştı.

25 Aralık 2010’da 300. haftada yine adalet aradılar.

Yüzlerdeki ifadeler o kadar benzer ki...Zaman, belli olmayan bir süre önce durmuş sanki yüzlerde...

Ve 300. haftada da, sessiz çığlıklarıyla, hep bir ağızdan: "Siz şanslıydınız, kaybolmadınız, ya vicdanınız?" diye haykırıyorlar...

İLK FOTOĞRAFÇILARIMIZDAN ARİF HİKMET KOYUNOĞLU

2010-12-17T00:32:00.001+02:00

İş vesilesiyle tanıştığım torunu Osman Koyunoğlu’ndan duydum adını Arif Hikmet Koyunoğlu’nun. İlk defa duyuyor olmanın mahcubiyetini telafi amacıyla da hemen araştırmaya başladım. Kendisinin bizzat kaleme aldığı anılarının, mektuplarının ve belgelerin derlendiği, Hasan Kuruyazıcı’ nın hazırladığı kitabın siparişini de verdim hemen. 519 sayfalık kitabı bir solukta okuyup bitirmedim tabii ki. Bu kitabın sıkıcılığından değil asla…Tam tersine, özellikle anılarının olduğu bölüm çok keyifli ve bir solukta okunacak türden, ama benim amacım notlar alarak, sindire sindire okumaktı. Sayın Osman Koyunoğlu’na söz vermiştim, Dedesi hakkında yazı yazacağıma dair çünkü. Dün bitti kitap…

ARİF HİKMET KOYUNOĞLU

Hacı Bektaş-ı Veli Tekkesinin Misafirhanesinden, Bursa’da Apolyont Gölü kıyısında göçmenler için Karacaoba ve İkizceoba örnek köylerine, Çocuk Esirgeme Kurumu Binasından, Etnoğrafya Müzesine, Bursa Tayyare Sineması ve Resim Heykel Müzesi’ne kadar uzanan çok sayıda binanın mimarı olarak tanınır Arif Hikmet Koyunoğlu. Fotoğrafçı yanı pek bilinmez. Oysa o Türkiye’ nin ilk fotoğrafçılarından birisidir.

1888 yılında İstanbul’da doğar Koyunoğlu. Aklı hayvancılık, bağ bahçe işlerinde kalan, ancak amcası Şeyhülislam Arif Hikmet Bey’in zoruyla kadı olmuş İsmet Bey’in oğludur. Dedesi Abdullah Refet bey âlim, şair, yenilik yanlısı birisidir. O kadar yenilik yanlısıdır ki o günün koşullarında bir yelkenliyle on aylık zorlu bir yolculukla Java’ya gider ve uzun yıllar orda yaşadıktan sonra Java’lı eşi vefat edince, kızı Galiye’yi de yanına alarak İstanbul’a geri döner…

Eğitimine Mekteb-i Osmani’de başlayan Arif Hikmet Koyunoğlu 14 yaşında iken babasını kaybeder. Son derece sağlıklı olan babası bir sabah yanına çağırır onu ve, “Hikmet, ben bugün öleceğim. Çok müşkül bir vaziyette kalacaksınız. Kesemde yalnız birkaç kuruşum var. Cenaze masrafı için epeyce para lazım. Kocamustafapaşa’daki arsamızı satmak için sözleşmiştik. Al bu makbuzu oraya git, selamımı söyle, kırk lirayı al. Onu cenaze masrafı yaparsınız,” der ve oğlunu kucaklayarak yanaklarından, gözlerinden öper. Eşi ve kızı şakacı mizacını bildiklerinden yine şaka yaptığını düşünür ve gülüşürler. Oysa cebinde kırk lira ile eve geldiğinde babası gerçekten vefat etmiştir.

Annesi, kız kardeşi ve on bin altın lira borçla kalakalırlar…

Zorlu geçen yıllar eğitimine devam etmesine engel olamaz ve liseden sonra Sanayi-i Nefise’ nin mimarlık bölümünü birincilikle kazanır. Otuz kişilik sınıfta 28 Ermeni, bir Musevi ve bir de Hikmet bey vardır. Mimarlık o dönemde, kendi ifadesiyle “adi” bir meslek olarak görülür. Hatta halasının bile ikide bir, “Bütün silsilemiz okumuş yazmış, âlim adamlar. Bu çocuk ne için böyle dülger olmayı istedi ki,” diye dövünüp ağladığını yazar anılarında.

Bir yandan okurken, bir yandan da ailesini geçindirmek için çalışır, defter kalem satmaktan kalıpla yazma basmaya, yabancı araştırmacılar için eski eserlerin rölövesini çıkarmaya kadar çeşitli işler yapar. Yine böyle bir iş için Rumeli’deyken kendini o sırada patlayan Balkan Savaşı’nın içinde bulur. Başından geçmedik macera kalmaz. Nalbantlık, aşçılık yapar, ordu için gizli haber taşırken Sırplar tarafından yakalanıp idama mahkûm edilir, bir tesadüfle darağacından kurtularak İtalya’ya kaçar. Yaşamı gerçekten çok ilginç, sıra dışı ayrıntılarla dolu. Yazmakla tükenmez.

Artık fotoğrafa nasıl başladığına gelelim…

İlk fotoğraf makinesini 1903 yılında alır.

“Kırtasiyeciler semti” olarak tarif ettiği Beyazıt’a sık sık kâğıt, kalem vs. almak için gitmektedir. En sık ziyaret ettiği dükkân da Sadık beyin dükkanıdır. Bir gün yanında babası olduğu halde uğrar dükkâna ve vitrinde, üzerinde, “fotoğraf makinesi” yazılı etiket bulunan siyah kutu dikkatini çeker. Sadık beye sorar,” Bununla fotoğraf çekilir mi?”

“Evet,” der Sadık bey, “Bu makine fotoğraf atölyeleri dışında kolayca fotoğraf almak amacıyla icat edilmiştir. Bunu yapan fabrikanın mümessili de buraya gelerek nasıl resim çekileceğini izah etti” Hayretle bakakalır Hikmet bey. Çünkü o günlerin İstanbul’unda sadece üç fotoğrafhane vardır ve kullanılan makinelerin büyüklüğünün yanında bu siyah kutu oyuncak gibi kalmaktadır. Sadık bey makineyi vitrinden çıkartır ve nasıl kullanacağını anlatır. 9x12 ebadında cam üzerine çekim yapan bu makine artık Hikmet beyindir. Makineyle birlikte bir düzine cam ve almanca broşürünü de alır. Tek sorun kalmıştır, o da eczaların henüz gönderilmemiş olmasıdır. Broşürdeki eczaları arar ancak hepsini bulamaz. Tanıdığı bir kimya öğretmenine danışır ve farklı isimde ama aynı işi görecek ilaçlar temin edilir. Daha sonra bir fener satın alır ve camcıya giderek koyu kırmızı cam taktırır.

Nihayet beklenen gün gelir. Her şey hazırdır artık ve Sadık beyin tarif ettiği şekilde birkaç fotoğraf çeker. Bunları banyo etmek için sabırsızlıkla geceyi bekler. Gece olur. Mutfağa gider, feneri yakar, camları banyo eder. Sonuç başarılıdır ve çok mutlu olur…

İstanbul’daki fotoğrafhanelerin kapılarını aşındırmaya başlar ilerleyen günlerde. Öğrenmek istediği şeyler vardır ama çalışanlar pek ilgilenmezler onla. Oysa o, başladığı bu işte başarılı olmayı kafasına koymuştur. İlkokul öğretmeni Âgah beye açar durumu. Bir şekilde bağlantılı olduğu Phebus Fotoğrafhanesine uğrayan Âgah bey, Hikmet’ten söz eder. Ücret almadan sırf kendini geliştirmek için okuldan çıktıktan sonra Phebus’ta gece geç vakitlere kadar çalışmaya başlar.

“ O gün cumaydı. Mektep yoktu. Ortalığı süpürdüm, camları sildim, bu suretle fotoğraf atölyesinin ışık tertibatını da etüt etmiş oluyordum. Küvetler pis ve pas tutmuştu, çok lekeli idi. O zamanlar temizlik tozları olmadığından koşup çarşıdan ince kum aldım, küvetleri pırıl pırıl hale getirdim. Benden memnun oldukları için karanlık odada, cam, kağıt, banyo işlerinde çalıştırmaya başlamışlardı.

Artık atölyenin en mühim işlerini de yapıyordum.”

Kendisine gerekli tüm ayrıntıları öğrendikten sonra ordan ayrılır Hikmet bey.

Sanayi-i Nefise’ye girdikten sonra bu merakı daha da artar. Teknoloji de ilerlemiştir ve farklı objektifler icat edilmiştir. Hikmet bey de son sistem bir makine ve eski mimari eserleri fotoğraflayabilmek için bir objektif almayı düşünmektedir. Bir tesadüf bu isteğini kolaylaştırır.

Okuldan çıkmış Bâbıâli yokuşundan yukarı doğru çıkarken bir binanın önünde toplanmış kalabalığı görür. Merak eder durur, ne olduğunu sorar. Kapıdaki görevli, “Bir Türk ilk Türk fotoğrafhanesini açıyor. Bunun için memleketin ve hükümetin büyüklerine bir çay ziyafeti verilerek açılış merasimi yapılıyor,” der…Hikmet bey, kalabalığı yararak içeriye girmeye çalışır ama polisler engel olurlar. Fotoğrafhanenin sahibini görmek istediğini söylese de kimse aldırmaz. O da, “Mühim bir haber getirdim, iş memleket meselesidir, dediğimi yapmazsanız sonra mesul olursunuz,” diye dayatır. Sonunda kapıdaki polisi kararlılığıyla tedirgin eder ve orda beklemesini, gidip içeriye haber vereceğini söyler. Biraz sonra polis yanında güler yüzlü birisiyle gelir. Gelen kişi Rahmizade Bahaettin’dir ve fotoğrafhaneyi açan zattır. Hikmet beyin koluna girerek davetlilerin yanına götürür. Yürürlerken Baha Bey’e kendisinden, fotoğrafa olan merakından bahseder ayaküstü. Yenir, içilir, fotoğraflar çekilir ve geç vakit misafirler birer ikişer ayrılmaya başlarlar. Sadece temizlik görevlileri ve ikisi kaldıklarında Baha bey itinayla camları banyo etmeye başlar. Sonrasında da kurumaya bırakır.

“Bu resimlerden, çarşafının üst kısmını, yani pelerinini arkaya atmış bir hanımın resmi çok hoşuma gitmişti. Bunun bir an evvel kağıda basılmasını istiyordum. Baktım camlar kurumuştu. Baha bey’e o beğendiğim hanım resmini göstererek, “Müsaade ederseniz bunun rötuşunu ben yapayım” demiştim. Baha bey, “Aman Hikmet bey, o mühim bir zatın hanımıdır. Onu kendim rötuş ederek kağıda basmak istiyorum. İsterseniz size, başka vesikalık resimlerin klişeleri var, onlardan vereyim, rötuş yaparsınız,” demişti. İşin aslı, resmi bozarım diye korkuyordu. Ben ısrar etmiştim, “merak etmeyin, yumuşak kalemle çalışırım, gayet belirsiz rötuş yaparım, klişeyi kesinlikle bozmam. Beğenmezseniz matolanle temizlerim, küçük bir iz bile kalmaz,” demiştim. Nihayet Baha bey klişeyi istemeyerek, korkarak verebilmişti. Hemen işe başlamış ve çabucak bitirmiştim. Klişeyi Baha Bey’e verdim. Cebinden bir gözlük çıkardı, iyice baktı. Teşekkür ederim, çok mükemmel, dedi.”

Baha bey sonrasında, denemek için altı adet de vesikalık bastırır ve aralarında ton farkı olmadığını görünce tebrik ederek istediği zaman gelip orda çalışabileceğini söyler Hikmet Bey’e. Dostlukları o gün orda başlar.

Bir süre sonra, Baha bey bir fabrikanın albüm çalışması için kendi makinesini vererek çekimler yapmasını ister. Dışarıdan bolca çekim yapan Hikmet Bey iç mekan çekimlerinde zorlanır. Baha bey’i ikna ederek Avrupa’dan 18x24 geniş açı ve mimari fotoğrafların çekiminde kullanılan perspektif hatalarını düzelten bir objektif getirtir. Çekimleri tamamlandıktan sonra, Baha bey’de çalışmasının bedeli olarak o makineyi ve objektifi ona hediye eder.

“Bu makine hayatta parasız ve sıkıntılı anlarımda bana hep yardımcı olmuştu”

1.Dünya Savaşı’nda Doğu Cephesi’ne gönderilir Hikmet Bey.. O dönemde negatif film olmadığı için onun yerine kullanılan camları yanında taşır. Komuta ettiği kayakçı birliğinin subaylarını, erlerini ve doğa görüntülerini fotoğraflar. Sürekli sırt çantasında bulundurduğu küvetleri kullanarak, çektiği fotoğrafları basar.

Savaştan sonra geri döndüğü memleketi İstanbul işgal altındadır. İngiliz kuvvetleri tarafından tevkif edilir. Müslüman olan Erzurumlu bir Ermeni vatandaşın ihbarı ile tevkif edilmiştir ve bir başka Ermeni avukatın savunmasıyla da hapisten kurtulur.

Geçinmek için çalışmak zorundadır. Aklına fotoğrafçılık gelir. Elinde makine objektif falan vardır ama dükkan açmak için parası yoktur. Bâbıali Caddesinde tabelacılık yapan ressam arkadaşının dükkanının arkasındaki boş odayı çok ucuza kiralar. Tamirat, elektrik tesisatı vs.için gereken parayı da müstakbel kayınvalidesinin Sultanahmet’teki arsasını tefeciye ipotek ederek aldığı iki yüz lira ile karşılar.

“Bu tarihe kadar Türkiye’de elektrikli resim alınan bir atölye yapmak kimsenin aklına gelmemişti. İlk defa İstanbul’da bu işi ben yapıyordum. İşler bitmiş, fakat ipotekle aldığım para da tamamen bitmişti. Fotoğrafhane’nin adını ‘Yer altı Fotoğrafhanesi’ koydum. Arkadaşım Atamyan büyük bir Amerikan bezi üstüne “Yer Altı Fotoğrafhanesi, Elektrikle resim alınır” diye yazdı ve Bâbıâli Caddesi üzerine gerdi. Vahan’dan biraz para alarak cam aldım ve tecrübe için birkaç resim çektim. Hepsi tahmin ettiğimden daha iyi çıkmıştı. Yallah bismillah diye işe başladık.

Fotoğrafhanede ilk işe başladığım zaman çok tuhaf günler geçirmiştim. Müşteri geliyordu, resim almak için, cam yoktu, para da yoktu. Makineye boş şasi koyarak resmini çekmiş olduğumu söylüyor, vereceğim günü ve makbuzu verip parayı aldığımda “Lütfen bu akşam bir defa uğrayın, olabilir ki resim iyi çıkmamıştır, tekrar alırım,” diyor ve aldığım para ile koşarak cam alıyordum. Resmini çektiğimi söylediğim zat akşamüzeri gelince, resmin iyi çıkmadığını söylüyor ve baştan resmini alıyordum. Müşteri de bu kadar dikkatli hareket ettiğim için çok memnun oluyordu. İşte bu sıkıntılar içinde işimi yürütüyordum.”

Hikmet Bey’ in işleri yavaş yavaş yoluna girmekle birlikte başı da beladan bir türlü kurtulmaz. Vitrinde sergilediği bir fotoğrafı zorla almaya kalkan, camı kıran Fransız Yüzbaşı’yı hırpalar. Hatırlı tanıdıkların yardımıyla kurtulur. Bunun hemen peşinden dükkanının bir bölümünü kiraladığı ressam arkadaşını döven iki İngiliz polisin döven Hikmet bey bir süre arkadaşının evinde saklanır ama olacak gibi değildir ve İstanbul’dan kaçmaya karar verir. Sahte kimlikle, kereste tüccarı olarak Ankara’ya yola çıkar.

Artık mimari eserler vereceği dönem de başlamış olur.

Bir süre, 1919’da yayın hayatına başlayan İleri Gazetesi’nde foto muhabiri olarak da çalışan Arif Hikmet Koyunoğlu mimarlık döneminde de fotoğraf çekmeye devam eder. Yetmiş yaşlarındayken uzun süre yurtdışı grup gezilerine katılır. Nerdeyse Avrupa’nın tamamını dolaşır. Artık dolaşamaz hale gelince evinde anılarını kaleme alır. Bir yandan da hayatı boyunca çektiği tüm fotoğrafları kendi karanlık odasında basar.

26 Temmuz 1982’de yaşama veda eden Arif Hikmet Koyunoğlu, İstanbul’da, annesi ile eşi için kendi çizip uygulattığı mezara gömülür.

Kaynak: Osmanlı’dan Cumhuriyet’e Bir Mimar –Arif Hikmet Koyunoğlu

Hazırlayan: Hasan Kuruyazıcı

Not: Fotoğrafları kitaptan çektim.

11.12.2010/İstanbul

1 MAYIS 2010-TAKSİM

2010-05-15T09:56:00.001+03:00

KORTEJO EVLERİ

2010-04-19T22:05:00.000+03:00

Çok istememe karşın bazı özel nedenlerle açılışına gidemediğim, Birol’ un, “Kortejo Evleri” Fotoğraf Sergisine dün gidebildim nihayet.

İstanbul’a baharın geldiği hissediliyordu. Güzergahımdaki binlerce lale tatlı esintinin etkisiyle kol kola halay çekiyorlardı. Ve nergisler…Kokuları arabaya kadar ulaşmadı ama “Yılmaz Manav” dan alınmış bir demet nergisin odayı dolduran kokusuna uyandığım sabahın anısını ulaştırdı bana. İçim ısındı.

Şişhane’ye yaklaşınca çantamdan adresi yazdığım ve şeytandan sonraki en büyük alim olan Hz.Google’dan bulup çizdiğim krokinin olduğu A4 kağıdı çıkardım. Bankalar Caddesi’ ni iyi bilirim ama sokaklarını ııh! Krokiyi evirdim çevirdim ama bir vefk kadar anlaşılmaz geliyordu gözüme. Yeteneksizliklerimi sıralarsak ilk sırayı adres bul(a)ma(ma) alır hiç tartışmasız. Enstrüman çalma konusundaki yeteneksizliğim bile ikinci sırada kalır ancak.

Aracı durdurup sokak adını sorduğum üç kişiden hiç biri sokağı bilmiyordu ve sergi salonunu da. Aşağıda Karaköy görününce, “ben ineyim” dedim ve indim araçtan. İlk şaşkınlığımı o an yaşadım! Tam indiğim noktada, tabela, Avusturya Hastanesi’ni işaret ediyordu. Tabelanın altında da Sergi Salonu! Bu bir mucizeydi. Sanırım, Allah, bunca yıldır adres bulma konusundaki salaklığıma son vermişti artık. Ya da bir defalık bir izin, bilemeyeceğim artık.

“Eliyle koymuş gibi bulmak” sözü benim de yaşamıma girmişti sonunda.

Sinegog’dan bozma salonun kasvetli olacağı ön yargım daha kapıya geldiğim an silindi. Kapının tam karşısındaki pencereden gelen güneş ışığı karşıladı beni.

İçeri adım atınca günün ikinci şaşkınlığını yaşadım. Günlerden pazardı. Hava günlük güneşlikti ve ben salonun kalabalık olacağını düşünmüştüm nedense. Hatta fotoğraf sitelerinden aşina olduğum yüzlere rastlarım diye de düşünmüştüm ilk düşünceme artı olarak.

Hiç kimse yoktu.

Acaba ben mi geç kalmıştım? Herkes serginin açıldığı ilk günlerde koşturup gelmişti belki de. Umarım böyle olmuştur.

Soldan ilk fotoğraftan başladım izlemeye. Ancak bir sonraki fotoğrafa geçmek hiç de kolay olmadı. Fotoğraflar çekip alıyor içine resmen insanı. Ne kadraja sığdırılan bitiyor izlemekle ve ne de kadraja sığmayan. Her fotoğrafın ardalanı çok derin. Yolculuk bitmek bilmiyor bir türlü. Bir dönemi, bir devri, bir tarihi araştırtmak, sorgulatmak için kışkırtıyor her bir fotoğraf insanı. Bundan başka, sadece fotoğrafın izlenmediğini aynı zamanda okunduğunu da fark ediyorum. Her fotoğrafın özgün bir de hikayesi var.

Yoksulluğun dini, ırkı, cinsiyeti yok. Yalnızlığın da…Yoksulluktan yoksulluğa el değiştiren evler.

Ve kediler.

Özellikle sokak kedileri, birlikte yaşamak için kimi seçeceğini çok iyi bilir.

“Dünyanın çatısı yok, sokakların, parkların çatısı yok. Bazen güneş yağıyor kedilerin üstüne, bazen yağmur ve her zaman bizim bencilliğimiz.” (Haydar Ergülen)

Paylaşılan derme çatma da olsa çatılar, yağmurun, karın girdiği, yelin üfürdüğü çatılar ama bencilliğin asla giremediği çatılar.

Görünmeyen “güzel atlar”, bekledikleri avlulardan göçmeye başlamışlar birer birer ve kapılara da birer kitap asmışlar, mühür şeklinde birer kitap. İster tarih kitabı olarak oku, ister hikaye kitabı olarak…

Yüreğine sağlık Birol.

Not1: Sergiyi bi başıma dolaşmam, sonradan bencilce bir keyif verdi bana. Epey uzunca sürdü yolculuğum. Hatta kapıdaki görevli beyefendi birkaç defa gelip bakma gereğini duydu. İçerde öldüm kaldım mı sandı ne…

Not2: Fotoğrafları fotoğraflardan çektiğim için kayıplar olabilir. Birol'dan orjinalleri isteyebilirdim ama kendi çektiklerimi yüklemeyi yeğledim.

2009-12-29T14:14:00.000+02:00

Halkalı'daki Aşura Meydanı'nı sabahın ilk ışıklarıyla birlikte dolduramaya başlayan binlerce Caferi, Kerbela'da şehit edilen Hz. Muhammed'in torunu Hz. Hüseyin ve 72 kişiyi gözyaşları içinde andı.

Bu yıl ben de naçizane fotoğraflamaya çalıştım anmayı. Kişisel yorumumu eklemeden, sadece fotoğraf ekliyorum.

Ve zaman durdu

2009-10-08T11:54:00.000+03:00

Dünyanın en ünlü ve ödüllü savaş fotoğrafçılarının, ödül aldıkları fotoğraftaki ‘anı’ ve yaşadıklarını anlattıkları ‘Ve Zaman Durdu’ Programı, her Cumartesi ve Pazar gün boyu TRT-TÜRK’ de ekrana geliyor...

Online izlemek için:

Ve zaman durdu

İlk savaş fotoğrafı memleketimde çekilmiş

2009-10-03T01:00:00.001+03:00

Bir süredir ailemin İstanbul'a gelmeden önce yaşadığı Kırım hakkında bilgi toplamaya çalışıyorum.(Hikâye bana çok ilginç geliyor ve romanlaştırmak istiyorum. Uzun yıllardır aklımda olan bir proje ve artık ciddi ciddi çalışmaya başladım üzerinde.) Tarih çok eski olunca geniş ve aydınlatıcı kaynak bulmak da zorlaşıyor ne yazık ki. Nerden, nasıl ve niçin geldiği artık hatırlanmayan-belki de hiç konuşulmamıştı, bilemiyorum-tahta kutuda kutsal bir emanet gibi saklanan ipek böceği kozalarının sırrını sanırım çözdüm. Üstünde yüzyılların kiri pası birikmiş, rengi kararmış bu kozalar, ailenin ipek böceği kozası yetiştiriciliği yaptığını düşündürdü bana. 1798 yılını araştırdığımda rastladığım az sayıdaki kaynaklardan birinde, Kırım'da ipek böceği kozası yetiştiriciliğinin yaygın olduğunu okudum.

Araştırdıkça konu dağılıyor ve ilgimi çeken bir ayrıntının peşine takılıp gidiveriyorum. Bir gram bal bulmak için daha kaç çuval keçiboynuzu yemek zorunda kalacağımı da merak ediyorum açıkçası.

Bazı tesadüfi icatların dünyanın tarihini nasıl değiştirdiğini öğrendim bu didiklemelerim sırasında. Mesela; dikenli tel! Bir köylü, arazisine yaban domuzu, sansar vb. gibi hayvanlar girmesin diye tarlasının etrafını dikenli bitkilerle çeviriyor. Bu zaman içinde bugün de kullandığımız dikenli tel üretimine örnek oluyor.

Dikenli tel dünya tarihini nasıl değiştirdi peki?

Tabii ki değiştiren o değildi. Dikenli telleri aşmak için icad edilen tanklar değiştirdi dünya tarihini. 1. ve 2. dünya savaşlarında kullanılan tanklar haritaların yeniden çizilmesine neden oldular.

Daha önce icad edilen tekerlek gibi tanklar da savaş aracı olarak kullanılmıştır. Daha pek çok icad gibi.

Ama bir icad var ki, o, tam tersi savaşa hizmet etmeyip, savaşın gerçek yüzüyle tanıştırmıştır insanlığı. O da fotoğraf makinasıdır. Yine, Kırım hakkında bilgi kırıntılarını toplamaya çalışırken rastladım bu bilgiye. Bilinen, çekilmiş ilk savaş fotoğrafı Kırım Savaşı'na aitmiş.

İngiliz fotoğrafçı Roger Fenton, Kırım'da savaşmak için bulunan İngiliz ordusuyla birlikte gelmiştir bölgeye ama onun silahları farklıdır. Kağıdı, kalemi ve fotoğraf makinasıdır silahları. Ha, bir de içinde karanlık odasının da olduğu atlı arabası vardır Fenton' un.

İşte Kırım Savaşı fotoğrafları:

Dipnot: Fenton' a sponsor olan şirket, gerekli parayı koşullu olarak vermeyi kabul etmişti. Koşulu da şuydu: Savaşa katılan İngiliz askerlerinin ailelerini korkutacak, üzecek gerçek savaş görüntüleri çekmeyecekti. Bu koşula uymaya çalıştığı için savaşın gerçek yüzünü yansıtmayacaktı üç ayda çektiği 360 fotoğraf ama yine de çekilen ilk savaş fotoğrafları olması gerçeğini değiştirmeyecekti. Belki de bunu yapamamanın ezikliğindendir, Fenton' un İngiltere' ye döndükten sonra gerçek mesleği olan avukatlığa dönmesi ve ömrünün geri kalan kısmında sadece manzara fotoğrafları çekmesi; kimbilir...

Düşmeyen Asker!

2009-09-18T15:57:00.005+03:00

1936'dan bugüne "düşmeyen/düşürülemeyen asker"

Federico Borell Garcia ve Robert Capa, eğer İspanya İç Savaşı olmasaydı büyük olasılıkla birbirlerini tanımadan ölüp gideceklerdi.

"Federico Borell Garcia ölürken ölümsüzleşmişti ama İspanya da hiçbir resmi belgede ölüm kayıdına rastlanmayacaktı. Federico doğmuş ama hala ölmemişti,tıpkı resmi gibi ,tıpkı resminde ki asil asi gibi..." (Bekir Bülend Özsoy)

Federico Borell Garcia, Capa' nın çektiği fotoğrafta-adı her ne kadar "düşen asker" olarak bilinse de-düşmüyor. O pozisyonda fotoğraflanmış olması aslında çok manidar. İspanya Devrimi kanlı olarak bastırıldıysa da pek çok kavram dimdik ayakta. Garcia' nın fotoğraftaki pozisyonu rahatsız ediyor aslında alttan alta bazı ideolojik oluşumları. O düşmedikçe ezilen halkların direncinin kırılamayacağı, her an tetiklenebileceği paranoyası her daim onların bilinç altında var olacak çünkü. O nedenledir "düşmeyen asker"i "düşen asker" e evirme çabaları...

Konuyla ilgili genel anlamdaki düşüncelerim:

Fotoğrafçının durduğu yer!

Savaşlarda en az iki taraf vardır savaşan. Bu nedenle savaş fotoğrafçısının durduğu yer daha fazla anlam ve önem kazanıyor. Yazınızı okurken aynı dönemlerde yine İspanya'da, Katalonya'da doğan ünlü ressam Dali geldi aklıma. İspanya iç savaşının Bunier gibi, Lorca gibi en yakın tanığı olan Dali, tercihini ne yazık ki faşizmden yana kullanmıştır. Franco, İspanya'daki devrimi çok kanlı bir biçimde bastırdığında, belki de Franco' yu alkışlayan tek İspanyol odur. Fırçasını, faşist katil Franco' nun akıttığı kanlarla beslemiş, yakın arkadaşı Lorca'nın Franco' nun askerleri tarafından kurşuna dizilmesi bile onu inancından döndürmeye yetmemiştir.

Emperyalizm, Dali gibi düşünen sanatçıları kullanarak, onlara üstün payeler vererek faşizmi aklamaya çalışmıştır sürekli. Bir dereceye kadar başarmıştır da. Ya maazallah Dali veya onun gibi hastalıklı düşünenler fotoğrafçı olsaydı ve İspanya iç savaşını fotoğraflasaydı diye geçti aklımdan. Tarih başka türlü yazılırdı sanırım. İspanya' da ölen bir milyona yakın insan boşuna ölmüş olurdu belki de. Belki asi, bozguncu, talancı eşkıya olarak anılırlardı.

Ünlü fotoğrafçı James Nachtwey; "savaş fotoğrafçısı iki şekilde çalışabilir; tarafsız bir kayıtçı olarak ya da partizan bir tarihçi olarak. “Savaş karşıtı bir fotoğrafçı kurbanların yanındadır” der Nactwey. Ona göre Fotoğrafçının görevi “istatistikleri somutlaştırmak, ideolojik meşrulaştırmaya karşı çıkmak, ölümün ve acıların izlerini, savaşı uzaktan izleyenlerin, özellikle de kişisel bir tehdit hissetmeyenlerin yüzüne vurmak, dünyaya sesini duyuramayanlar için aracılık yapmaktır" der.

Wietnam Savaşı' nı fotoğraflayan Christine Leroy' un peşpeşe çektiği üç kare vardır. (Aslında dört karedir)

http://img37.imagefra.me/img/img37/2/9/15/jelya/f_nxpwfm_7fc5623.jpg

Hiç kuşkusuz onlar da savaşın acımasızlığını ciddi biçimde vurgulayan fotoğraflar. Ancak Leroy bir röportajında: "Biz askeri uçaklara bindik, operasyonlarda helikopter saldırıları yaptık, her zaman her yere birliklerle birlikte yürüdük" der. Yani "kurban" ın yanında olmadığını açık ve net biçimde ifade eder.

Bu cepheden bakınca Capa' nın, "Düşen asker" fotoğrafının kurgu ya da gerçek olmasının çok önemi kalmıyor gözümde. Fotoğraf kurgu mu bilmiyorum elbet ama nasıl ki edebiyatta, özellikle şiirde "imge" varsa ve fotoğraf da amacına ulaşmışsa kurgu olmasında hiçbir mahsur yok yine bence. Her olayın koşulları içinde değerlendirilmesi gerektiğini savunuyorum. Capa' da, faşizmin gerçek yüzünü, savaşın acımasızlığını o günden bugüne, "düşen asker" fotoğrafıyla aktarabilmişse izleyene, yaptığı mübahtır diye düşünüyorum. Hele ki faşizmin her türlü oyununa, vahşetine karşı kurgulanmışsa bu görüntü, kötüye karşı bir “oyun”sa, gözümde daha da değerli oluyor; varsın belgesel kategorisinde olmayıversin. Zaten insanlık bir fotoğraf karesi diye kategorize etmiyor artık; faşizme karşı topyekün direnen onurlu bir halkın bayrağı olarak görüyor. İnsanın özgürlüklere özlemi ve düşkünlüğünden olsa gerek… Şu an aklımdan “çokça hangi halklar bu görüntülere değer verir, sahiplenir?” sorusu geçti. Üstünde biraz düşününce cevapladım kendime: “Sömürüden, kandan, açlıktan, barut kokusundan, ölümlerden, ayrılıklardan yorulmuş halklar Ümran” dedim. Ne çok arzularım bu fotograflara bakmayı tenezzül etmeyen bir dünyayı… Bu tür görüntülerin “yalan” olma durumunu…

"Faşistlerin tüm çabasına rağmen Capa'nın "Düşen Asker" fotoğrafı, hiçbir zaman bir yenilgi sembolü olarak algılanmadı. Üstelik yalnızca faşistlerin gücüne direnen cumhuriyetçilerin kahramanlığının sembolü olmakla kalmadı, bütün dünyada sağcı, faşist iktidarlara karşı verilen özgürlük mücadelesinin sembolü haline geldi. Bütün bunlardan çıkarılacak sonuç, Capa'nın amaçlarına da uygundur ve onun görüşlerini doğrulamaktadır:

"Gerçek, en iyi görüntü ve en iyi propagandadır." (Mehmet Özer)

Karnıyarık-Salıncak-Otoportre Üçlemesi

2009-09-08T20:11:00.006+03:00

Aile büyükleri bir araya geldiğinde, neden hep benim küçükken ne çok yaramaz olduğum gündeme gelir hâlâ anlamış değilim.

Yok iki de bir yakınımızdaki okulun çeşme yalağına girermişim üstümle başımla da konu komşu “sudan çıkmış sıçan” gibi getirirmiş eve, yok kümesteki tavukların yumurtalarını kırıp içermişim, yumurtaları kümese dadanan gelincik halletti sanırlarmış, yok ev misafir doluyken divanın altındaki sepeti çekip orta yere döker utandırırmışım ev halkını, yok masa örtüsünün, yatak örtüsünün ve bilumum işlenmiş ne varsa, makasla, işlenmiş çiçeklerini kesip çıkartırmışım, yok benden 15 ay küçük kardeşimi doyurmak için ağzına üzüm doldurmuşum ölüyormuş çocuk ve daha neler neler…

Şimdilerin “oyun bahçesi” denen kafesinin büyük boyundan yaptırtmış babam marangoza sonunda, 2 metreye iki metre. Altına da ince bir yatak diktirmişler pamuktan ve oraya hapsetmekte bulmuşlar çözümü.

Okan’ ın “otoportre” başlıklı konusunun altına eklendiğimden beri aklımda dolaştırdığım salıncak mevzuu vardı. Sonki toplanmada dayanamadım sordum:

-Hiç aklınıza gelmedi mi bahçedeki ağaçlara bi salıncak kurmak?

Annem hemen atladı.

-Evde vardı salıncağın. (Çingene beşiğinden söz ediyor) Düşmeyesin diye bağlamıştım üstelik ama yine de nasıl becerdin ettin masanın üstüne düştün. Hem de ocaktan yeni indirdiğim karnıyarık tenceresinin üstüne. Yüzün fiske fiske kabardı sandım, ödüm koptuydu. Kaptığım gibi kapı komşumuz Feride hanıma koşturdum. (Feride hanım da veteriner bu arada, onu da belirteyim) Meğerse yüzündekiler yemeğin soğanlarıymış da rahat bir nefes aldık. Bi daha mı salıncak; tövbe!

Karnıyarık soğanları, yani benim salıncağa binmeden büyümemin müsebbibi. Suçlu bulundu sonunda:) (“Müsebbib” deyince aklıma nedense, eni, boyu, yüksekliği nerdeyse eşit olan “Osmanlıca” sözlüğüm geldi. Mesajım gideceği yeri bilir:)

-Peki Van’da ya da İstanbul’a geri dönünce neden gelmedi aklınıza, diye sorduğumda da alacağım cevabı biliyordum az çok. Yanılmadım:

-Van’da kardeşin doğdu, öldü, biliyorsun. Onun hastalığı ve ölümünden sonrasında aklımıza bile gelmedi ki. İstanbul’a döndüğümüzde de okula başladın hemen, büyümüştün artık!

Tam burada, bi daha yazmaya üşendiğim için Okan’ a yazdığım yorumu eklemek istiyorum:

“Van Gogh, yakın arkadaşı Paul Gaugin'le araları açılınca kulağını kesmiş(Bir rivayete göre Gaugin' in Van Gogh'a ders vermek için kestiği de söylenir)ve sarıp sarmaladıktan sonra da hemen aynadaki görüntüsünü tuvale aktarmaya başlamıştır.Kulağı hocanın kavuğu gibi sarılı ve acı çekiyorken kendi yüzünün resmini yapması, elbette ki ilerde Gaugin'e gösterip:"Bak ben senin yüzünden ne acılar çekmiştim, hain!" demek için değildi.

Peki nedendi?

Van Gogh, yazılıp çizilenlere göre rahatsızdı ve gel-gitler yaşıyordu. Hayatının bir döneminde, her biri diğerinden özgün otoportreler yapması da gerçeği/özünü aradığını fısıldıyor sanki. Zaman geçiyor ve zamanın her diliminde rusal durumu farklılıklar gösteriyor. Peki, zamana rağmen değişmeyen/değişime direnen bir ayrıntı var mı? Bir çeşit arayış yani.

Yine bir ressam. Adı aklıma gelmedi. Çocukken çok ağır hastalıklar geçiriyor. hem bu hastalıklar ve hem de sonrasında geçirdiği kazadan dolayı ciddi ve kalıcı hasarlar oluşuyor bedeninde. Tarifsiz acılar, ağrılar çekiyor sürekli. Yaptığı bir resimde, kendisini, avcıların oklarla delik deşik ettiği bir ceylan olarak tasvir ediyor. Ceylan, avcılar, oklar...Açılımları kitap yazdırır.

İzlenimcilik ve dışavurumculuk resimde olduğu gibi fotoğrafta da kullanılan akımlar, biliyorsun Okan.

Otoportre dışavurumdur.

(Tabii ki, "vesikalık" fotoğraftan öteye gitmeyen, duygusu, anlatısı, düşündürücülüğü, kısaca derdi tasası olmayan otoportreleri kastetmiyorum.Onlar olsa olsa insanın doğasında olan, bazılarının bastırdığı bazılarının ise dibine kadar kullandığı teşhirciliğin aktarım biçimi olabilir ancak.

Otoportre;
iç hesaplaşmanın,
insanın bazen kendisiyle bile paylaşmadığı, bilinçaltındaki korkularının,paniklerinin, hatta sevinçlerinin,
fantazilerinin,
vs.
dışavurumudur.

Kendimden biliyorum. Çocukken, benle konuşan "korku çiçeklerim" vardı. Aileyi Merkez Efendi'deki hocayla psikiyatr arasında kararsız bırakan, hatta bölen çiçeklerim :)Hala arada kokularını duyarım görmesem de. Çok didikledim, öyle bir çiçek yok bu coğrafyada. AMA VARDILAR! Şiddetle çekmek istediğim bir konu bu ayrıca...

Dışavurum, sadece kendi suretindeki aktarımla da olmuyor, sen de iyi bilirsin.

İstanbul'da doğdum ama 5 yaşıma kadar Sakarya ve Van'da yaşadım. İstanbul' a döner dönmez de okula yazdırıldım. Hiç salıncağa binmeden geçen beş yıl. Sonrasında okumanın büyüsünün salıncağa galip geldiği dönem. Darbe öncesi, darbe sonrası derken büyüdük ve salıncağa binecek yaşımız geçti.(2 yıl önce Antalya'da bindim salıncağa bu arada:)

Neyse.

Fotoğraf çekmeye başlayana kadar, hatta, şu parklardaki kırık, zinciri kopmuş salıncakları fotoğraflayana kadar rahattım. Sonrasında kendimi sorgulama dönemim başladı. Sorgulama sonrasında yüzleşme.

Tek bir karem var sağlam salıncak ile. Onda da model yok. O an için modelli çekme olanağım vardı ama çekmedim. Sanırım o salıncağa kendimi oturtmak istedim. Onun için boş olmalıydı!

Konu uzun zaman dar Okan, çalışmam lazım...Şimdilik bu kadar:)

13.08.2009 16:52 “

Ve, tamamını okumak isteyen için linki: İNSAN VE İMGE

2009-09-02T16:56:00.001+03:00

"Kedinin içinde bir kuş var. Kedilerin yüreği kuşüzümü kadar, küçük, büyük bütün kedilerin.
Küçücük bir kediyi elinize aldığınızda, yalnızca onun kuşüzümü yüreğini değil, korkusunu da hissedersiniz. Kedilerin korkusu insandan, köpeklerin, kuşların korkusu insandan, insanın korkusu insandan." Haydar Ergülen

İnsanla yaşamayı seçtik gönüllü olarak. Evler bahçeliydi doyardık, barınırdık. Bir apartmanın bodrumunda yavruladık diye yavrularımız poşete doldurulup, ağzı da sıkı sıkıya bağlanıp çöp konteynırına atılmazdı o zamanlar; sevilirdik. Kuyruğumuz, kulağımız kesilmezdi, gözümüz çıkartılmazdı. Araç azdı zaten patır patır ezilmezdik yollarda. Eskaza ezilsek bile, ezen, sağ mıyız ölü müyüz diye inip bakardı, tedavi etmeye çalışırdı.

Çocukken yaşadığım evin kedisi Mestan' ın soyu sürüyorsa böyle düşünüyordur eminim.

Onlara ve diğer sokak hayvanlarına borçlu olduğumu düşündüm hep insan olarak. Onların yaşam alanlarını işgal ettik çünkü. Bahçesiz binalar diktik. Çöp konteynırlarından beslenmeye mahkum ettik onları. Yetmedi yerel yönetimler topladı, itlaf etti.

Kedilerin yüreği gerçekten "kuşüzümü" kadar.

Kedi fotoğraflamak...

Fotojenikler ve insana yakın duruşları nedeniyle sıkça kullanılan modeller. Geçerken, "aa, kedi" diyerek, ya da kapalı mekanlarda uygun koşulları beklemek yerine gözüne gözüne patlatılmış flaşlarla çekilmiş ne çok kedi fotoğrafı var.

Oysa kurguya çok müsaitler. Sadece iyi tanımak ve iyi gözlemlemek kafi. Neyi, nerde,ne zaman yapabileceklerini kestirebilmek, neyle yönlendirilebilecekleri az çok bilmek kedi fotoğraflarını kolaylıkla sıradanlıktan çıkatabilir. Ve sabır tabii. Bıkmadan denemek...

Yüzünü ışığa döndürmek için bir çıngırak sesi yeterli. Bir objeye yoğunlaştırmak, dokunmasını, koklamasını sağlamak da çok kolay. Sadece sevdiği bir besinin kokusunu sürmek yeterli.

Gözlemledim ve denedim.

Tüm "Kuyruklu Melekler" e; borcuma mahsuben...

FOTOPYA' da...

Fotoğrafa ruh katmak/Ruhu olan fotoğrafı çekmek

2009-08-30T13:52:00.010+03:00

Fotoğraf izlerken bazı fotoğraflara şöyle bir bakıp geçeriz. Oysa bazıları bizi durdurur. İçine alır, dolaştırır uzun süre. Kafa yorduran, düşündüren, başka yolculuklara çıkartan, anıları dürtükleyen bu yolculuk bittiğinde damağımızda bir "tat" kalır. Bu tat duygudur. İllaki "tatlı" da değildir. Öfke, üzüntü, korku, heyecan, mutluluk, sevgi, şaşkınlık, iğrenme, utanç vb. farklı tatları olsa da damakta kalan tadın ortak adıdır "duygu". Konuşur sonra. Bazen usul usul anlatır, bir çığlık olur bazen, çoğunlukla da sakindir; ders verir.

İzlediğimiz bazı fotoğraflar ise teknik olarak kusursuz olabilir ama dakikalarca izlememize rağmen bir soluk sesi duyamayız. Soluk almaz, yaşamaz yani. Dolayısıyla ruhu yoktur ve bizde; "herhangi bir zihin, his, tutku çalkantısı ya da devinimi; herhangi bir şiddetli ya da uyarılmış zihinsel durum", özetle duygu uyandırmaz. Ne kadar zorlarsak zorlayalım gördüğümüz sadece teknik anlamda kusursuz bir fotoğraftır; hepsi o kadar.

Fotoğrafa ruh katmak! Fotoğrafçı ruhu olmayan bir fotoğrafa ruh katamaz diye düşünüyorum. Ruhu olan fotoğrafı çeker ve izleyene daha kolay algılattırmak için, ön plana taşır, vurgular, gerekiyorsa makyaj yapar ve teknikle destekleyerek sunar. Bir de daha öncesinde, fotoğrafı çekmeden önce yani, o ruhu görebilen, tespit edendir fotoğrafçı. O ruhu görebilme, sezebilme altyapısı varolandır.

Funda' nın evi. Yarısına yakını özürlü olan 186(Şimdilerde 200 ü bulmuş sayı) kediyle birlikte yaşıyor Funda. Beslenme saatinde kediler birbirini paralıyor mama yemek su içmek için. Su kaplarından birinin başında 7-8 kedi varken yavaş yavaş kenara çekiliyorlar ve oturup bekliyorlar. Belden aşağısı tutmayan felçli bir kedinin sürünerek su kabına yaklaştığını farkediyorum. O su kabının başına gelene kadar su kabının etrafı da boşalmış oluyor. Suyunu içiyor ve yine kendini sürüyerek uzaklaşıyor. O kenara çekilen kedilerden bir kısmı da gözme özürlü. Modeller kedi olduğu için çoğu kişinin incelemeden, şöyle bir bakıp geçeceği bir fotoğraf "Saygı" Ama benim en çok önemsediğim fotoğraflarımdan biri. Ve yine bana göre "ruhu olan" bir fotoğraf.

Örnekleri farklı temalardan seçtim. İkinci fotoğraf: Önce Zil Sustu.

Mekanın bir derslik olduğu besbelli. Üstelik uzun süredir kullanılmadığından kapatılmış bir okulun dersliği olduğu da aşikar. Bu fotoğrafın da konuştuğunu düşünüyorum. Sadece konuşmakla kalmayıp arada sesini yükselttiğini, hatta etkili ve yetkili makamlara küfür bile ettiğini duymuşluğum var.

Okumak isteyen için hikâyesi: ÖNCE ZİL SUSTU

Ve son örnek: "Belki yine gelirim" Belki sıradan bir manzara fotoğrafı olarak kalacakken yüzü görünmese de, modelin beden dili bir şiir okuyor. Belki de içinden ama hissediliyor diye düşünüyorum.

İnsanın kendinden örnek vermesi oldukça zormuş. Yanlış anlaşılmaya çok müsait çünkü. Sakın ola "ben oldum" bâbında değerlendirilmeye. Fotoğraflar hakkındaki düşüncelerim eleştiriye açık, sadece samimi olarak hissettiklerimi ifade edişimdir.

ZULA(M)DAKİLER

2009-08-25T01:38:00.009+03:00

FOTOPYA' da "Zula(m)dakiler" portfolyomdan seçtiğim 20 fotoğrafı yayınladım. FotoKritik' de aynı mekanda çekilmiş 54 fotoğraf yayınlamıştım.. Önce 100 e tamamlama niyetindeyim ve ömrüm yeterse de 1000 e...

Sazlar sustu

2009-08-22T11:27:00.013+03:00

10.05.2008 Saat; 15.00

Yürürken bir yandan da TUANATU ile didişiyoruz. Bana göre geç kaldık, ona göre ise daha erken...Bir kez daha anlatıyorum neden yumuşak ışıkta çalışmak istemediğimi.

Surların hemen dibindeki caddeden indik ve soldan da ilk sokağa girdik. Aslında giremedik; kalakaldık olduğumuz yerde. Bi süre, sökülmüş pencereleriyle görmeyen gözlerle sokağa bakan, yıkılmayı bekleyen evlere ve aralarda kalmış tek tük yıkımdan kurtulmuş ama beklense zaten bir süre sonra kendiliğinden yıkılabilecek binaları inceledik.

Üç tekerlekli bisikletinin pedallarını bütün gücüyle çeviren bir çocuk yaptığı hızdan aldığı keyifle üzerimize doğru geldi ve çarpmadan teğet geçti. Keyfi daha çok arttı ve kahkahaları boş pencerelerden boş binalara doldu.

Sokaklar çocuk doluydu. İp atlayanlar, misket oynayanlar, maç edenler, dövüşenler...Sanki, yerleşmeleri için kendilerine gösterilen semtte özgürlüklerini yitirecekleri korkusuyla delicesine koşturuyorlardı.

"Niye buraya geldik?"

"Burası neresi?"

"Evimize gidelim. Mestan'ın yavrularını görmek istiyorum"

"Bundan sonra evimiz burası" dedi babam çekiştirdiğim elini kurtarmaya çalışırken. Biraz daha büyüdüğüm zaman ancak anlayabilecektim:"İstimlâk" kelimesinin anlamını. Bizim Şehremini' deki evimiz avlusundaki çeşmesiyle, Mestan ve yavrularıyla, bahçesindeki incir ağacıyla birlikte yol genişletileceği için istimlâk edilmişti. Hep merak ettiğim tavanarasını hiç göremedim.

Sulukule' de konu sertti ve nedense ben kuralları çiğnemek ve yumuşak bir ışık kullanmak istemiyordum. Salgado değildim, belki de beceremeyecektim ama aklımda kalacağına deneyecektim.

Denedim.

Zaten hep denemiyor muyuz doğru fotoğrafı bulmak ona ulaşmak için.

Aydınlık ve karanlık alanlar arasında keskin çizgiler, sert kontrast olsundu amacım.

Elbette çok daha iyi olabilirdi ama ilerde bu türden kural ihlalleri için bir ön çalışma oldu benim için.

Çığlık!

2009-08-18T14:39:00.013+03:00

"Sokaktaki kör kedi..." sözü geçmişti Okan' ın yaptığı yorumda ve doğal olarak aklıma Odin geldi. (Kendisi de Odin' in tıpkısının aynısını fotoğraflamış Basmane'de.(yeri yanlış hatırlıyor olabilirim) Onun da bir gözü yok.

"Konuşan kedi" diyor görenler Odin' e. Hiç susmuyor çünkü. Mırıl mırıl anlatıp duruyor sürekli bir şeyler :)

Veteriner "1-1.5 aylık anca var" demişti ilk gördüğünde. Hesaba göre bu ayın sonunda 1 yaşında olacak zibidi. Merak ettiği nesnelere ve musluktan akan suyla oynarken, suya yan yan bakışına bayılıyorum. Son derece sağlıklı, mutlu, biraz şımarık bir kedi oldu ancak yaşadığı travmadan olsa gerek bir türlü kurtulamadığı bir ürkeklik var üstünde. Tırsak yani. Onun gözünü çiviyle çıkartan çocuk ise hâlâ ortalıkta, belki de yeni kurbanlar arayarak cesur cesur(!) dolaşıyordur.

Modeli kedi olan pek çok fotoğrafı, fotoğraf paylaşım sitelerine puana kapalı yüklemişken, Odin' in ilk fotoğrafını puana açık yükledim. Çünkü o fotoğraf hem modelin ve hem de fotoğrafçının çığlığıydı!

"Türkiye'de işkence gören ile işkenceci arasındaki fark, Birinci Şube'de tutukluyu polis memurundan ayıran, kötü kontrplak kadar incedir. Mazlumla zalim her zaman yer değiştirebilirler. "Çünkü bu ülkenin insanı "mezalim"e tepki göstermeyecek kadar zalim olabilir"
Alev Alatlı

"Çocuklar gözümüzün önünde çiviyle oydular gözünü. Anası yok. Besliyoruz burda işte" demişti kahvehanenin önünde oturan kasketli, yaşlı adam.

Çağatay

2009-08-16T17:01:00.008+03:00

Fotoğrafını çektiğim Çağatay'dı.

Yeniçiftlik' de tanıştım Çağatay' la, kardeşimi ziyarete gittiğim bir pazar günü. Biz verandada otururken geldi ve kimseyle ilgilenmeden bahçe kapısının önünde yatan Jack' a sarıldı, onla oynamaya başladı.

Kardeşim, bir önceki köpeği Jack' a olan sevgisinden şimdikine de aynı ismi vermişti. Eski Jack' le çok maceraları olmuştu. Onu avcılar nişan tahtası olarak kullandıktan sonra öldü diye bırakıp gitmişler. Tesadüfen bulan kardeşim tedavisini yaptırdı. Sağ ön bacağı kurtarılamadı ve kesildi. Tam iyileşti, düzeldi derken bu defa da mahallenin tüm köpekleriyle birlikte toplandı götürüldü. Eve döndüğünde onu bulamayan kardeşim sorgulayınca belediyenin topladığını öğrendi ve götürüldüğü yeri buldu ve geri aldı. Kısırlaştırılmak için toplanmıştı güya tüm sokak köpekleri ama Jack' ten başka köpek geri dönmedi mahalleye! Bir yıl kadar önce yaşlılıktan ölünce de yeni Jack geldi yerine.

Çağatay'ı izlemeye başladım. Arada tanımak için kardeşime de sorular soruyordum.

Aile bir kaç yıl önce göçmüş Yeniçiftlik' e. Mahallenin dışında bir arsaya baraka yapmışlar ve yerleşmişler. Çağatay' ın 16 yaşındaki ablası İstanbul' da bir doktorun yanına yardımcı olarak yerleştirilmiş. Çağatay da zeka özürlü ne yazık ki.

Çağatay' ın tek arkadaşı Jack'miş.

Yüzündeki mimikler dikkatimi çekti. Jack' in yüzündeki ifadeleri taklit ediyor sürekli. O gözünü kapatınca Çağatay' da kapatıyor, ağzını açınca sonuna kadar o da açıyor ağzını.

Yediği, içtiği herşeyi paylaşıyor köpekle. Hatta ekmek dilimini önce ona ısırtıyor kalanı kendisi yiyor. Kola içirtmeye çalışıyor teneke kutudan.

"Senin fotoğrafını çekmemi ister misin?" dedim.

Hemen iki koluyla Jack'a sarıldı, yanağını onun yanağına dayadı: "Çek" dedi.

Arada makinayı bırakıp sohbet etmeye çalışıyordum ama çok kısa, bazen alakasız yanıtlar veriyordu. Bir ara: "Ben senden çok hoşlandım" dedi. Bir filmden falan duymuş zaar.

Ayağındaki lastik çizmeler babasınındı sanırım. Büyük geliyordu ve bileği bükülüyordu ikide bir.

Jack'den ayrı, tek başına çok az kare çekebildim. O karelerde de Jack kadrajın dışında ama ayaklarının dibinde yatıyordu.

"Kışın kimse kalmıyor burda" dedi kardeşim, "kar, tipi demez gelir"

Ayrılırken tıpkı Jack gibi ellerini omuzlarıma uzattı ve "Ben senden çok hoşlandım, gene gel emi" dedi...

Hiç tanımadığın birini fotoğraflamak

2007-10-25T16:50:00.002+03:00

Sokakta hergün yüzlerce insanla karşılaşıyoruz. Büyük çoğunluğunun yüzünü görmüyoruz bile. Yakadaki rozete, eldeki çiçeğe, okuduğu gazeteye, vs. takılıyor gözümüz. Ancak birinin yüzü durduveriyor bizi aniden.

Kadın, erkek veya bir çocuk.
Yüzündeki ifade mutlu, mutsuz, ağlak, yorgun, acılı. Genç veya yaşlı. Giysileri yeni ya da eprimiş. Temiz olabilir, olmayabilir de...

Eee, başka?

Kadraja başka ne sığdırabiliriz?

Mutluysa, onu mutlu eden ne?
Kim ya da ne için ağlamış olabilir?
İşten mi geliyor, ondan mı yorgun?
Canının neresi yanıyor, hasta mı?

Sahi, çayına kaç şeker atıyor acaba?
Hiç, bir martıyla simidini paylaşmış mıdır?
Yazın kapısının önüne sokak hayvanları için bir tas su koyar mı?
Kışın kuşlara ekmek ufalar mı pencere pervazlarında?
Kapı komşusuna "merhaba","günaydın" der mi? Hal, hatır sorar mı?

Fotoğrafını çektiğimiz kim?